Hoxe San Nunca Máis Pequeno, en Vigo

Escribiamos hai pouco aquí, un novo nunca máis financeiro?, non grazas. Se non queres caldo, dúas cuncas (ou máis).

Convoca Abel Caballero a peito descuberto, apelando á fibra do viguismo. Toda unha homenaxe ao desaparecido Leri, máximo expoñente deste patrioterismo local.

O argumentario, o coñecido, pero en clave de cidade. Aldraxe, expolio, roubo, non o imos permitir, non pasarán, esta vez non. Non consintas outro ninguneo á cidade máis grande, industrial e cosmopolita do país. Nunca máis. Vigo capital. Menos mal que nos queda Portugal. Vigo si, Turquía non. Nada novo, como ven.

A convocatoria ten un ton naíf entenrecedor. Carteis feitos á présa e con pouco deseño, cuñas radiofónicas coa voz do líder convocante. Percíbese que non están implicados os profesionais da mobilización. Nótase que falta práctica e marketing.

Por outra banda, mesmo a elección da data tampouco parece a máis axeitada. O anuncio de recurso polo goberno central á Lei de Caixas pode ter un efecto desmobilizador. Tería máis sentido tela convocado antes, para facer presión nesa decisión, ou esperar para ver como se desenvolven os acontecementos. Este momento de impasse non parece o máis conveniente para sacar á xente á rúa.

Menos mal que, ata o de agora, a tarde preséntase ben dende o punto de vista meteorolóxico en Vigo.

Así e todo, a fibra que se está tocando é tan sensible que non descarto un éxito relativo desta convocatoria.

O que ocorre é que arrisca moito Caballero. Os datos de asistencia vanse mirar con lupa. E non resultará difícil facer chascarrillos comparándoos coa dimensión doutras mobilizacións históricas de infausta lembranza na cidade.

En calquera caso, isto é só un anticipo do que será o gran día, o San Nunca Máis Grande que pronto convocarán os outros en Compostela.

Máis adiante, está previsto tamén outro San Nunca Máis Pequeniño, este na Coruña, promovido polo alcalde Losada.

Nunca máis acaído aquel slogan de hai uns anos: Galicia: unha romaría (ou era unha festa?)

A recorrente milonga da reforma das pensións

Moitas veces tentaron convencernos, aos que temos xa certa idade, de que o sistema de pensións era inviable a longo prazo, fundamentalmente porque a taxa de crecemento do número de pensionistas é moi superior a taxa de crecemento do número de ocupados.

A última campaña forte tivo lugar a finais dos oitenta, comezo dos noventa. Daquela, o obxectivo era vendernos plans de xubilación privados. Os estudos máis sesudos prognosticaban que o sistema vixente estouparía no ano 2000, e que, no mellor dos casos, non pasaría de 2010.

Á vista está a súa capacidade de acerto. O actual sistema ata 2008 viña batendo, ano tras ano, o seu propio récord histórico de superávit.

Hai uns días, outra vez, a patronal das aseguradoras UNESPA presentou un estudo encargado –e pagado- a Rodrigo Rato, presidente de Caja Madrid, José María Fidalgo, ex secretario xeral de CC.OO., Xabier Sala i Martín, economista, Juan Manuel Eguiagaray, ex ministro de Industria, Víctor Pérez Díaz, sociólogo e Juan Chozas, ex secretario xeral de Emprego. A principal conclusión é que o sistema de pensións entrará en déficit en 2022 -incluso antes, se a actual crise se prolonga-, polo que propoñen alongar a vida laboral (retrasar a idade de xubilación) e que se fomenten os instrumentos privados que complementen a pensión. Déjà vu.

Con información tan solvente na man, uns días despois Rodríguez Zapatero en plena cimeira de Davos, acuciado polas grosas críticas internacionais, non ten mellor ocorrencia que anunciar inopinadamente alí que o goberno vai retrasar a idade de xubilación.

A partir de aí, toda a potencia dos medios de comunicación que diante dun feito tan evidentemente indiscutible e contundente, non se cuestionan nada e fan simplemente de altofalantes do traballo que UNESPA lle pagou a Rato e cía.

Onte, sen embargo, publicaba o suplemento Mercados de La Voz de Galicia –sinto non poder colocar o enlace pero este suplemento non está na versión web- un interesante artigo de Albino Prada, no que viña a demostrar, primeiro, que a relación nº de ocupados/nº de pensionistas ven diminuíndo dende os anos setenta con máis intensidade incluso da que se prognostica para os vindeiros corenta anos. Segundo, que supoñendo unha taxa de crecemento da riqueza nos próximos corenta anos, semellante á que se produciu nos últimos trinta, a porcentaxe do PIB que deberemos destinar ao pago de pensións será en 2050, similar á que xa destinamos hoxe.

Así pois, se asumimos que o sistema de pensións é, xunto á sanidade pública e a educación, o cerne do noso estado do benestar, non hai motivo para non seguir destinándolle no futuro a mesma porcentaxe de riqueza que hoxe.

Agora ben, nun sistema económico onde os cambios tecnolóxicos están substituíndo progresivamente man de obra por capital e onde, ao menos nos países desenvolvidos, as actividades intensivas en traballo teñen difícil viabilidade competitiva debido aos maiores custos salariais, non ten ningún sentido que o pago das pensións siga recaendo exclusivamente nos salarios. Do mesmo xeito que hai anos a seguridade social deixou de se financiar a través das cotizacións salariais e pasou a financiarse vía impostos, tamén as pensións requirirán, no futuro, desvincularse dos custos salariais e pasar a financiarse pola vía dun imposto que grave a totalidade do valor engadido xerado.

Nesta mesma liña argumental está dende hai tempo o catedrático Vicenç Navarro. E hai uns días, Jordi Sevilla, ex ministro do goberno de Rodríguez Zapatero, publicaba no seu blog un razoamento semellante.

Son poucos, de momento, fronte ao tsunami que se xera dende o goberno, UNESPA e os medios de comunicación, pero convén non deixar de escoitalos.

Caixas de aforros: volvamos ao cerne do problema

Quizás sexa o momento de volver ao principio neste asunto das caixas. Esquecerse de todo o vendaval mediático-político e centrarse no problema económico-empresarial. Escribía onte Xavier Vence en O Xornal de Galicia un bo artigo que de xeito expresivo titulaba: O FROB é o problema, non a solución.

Efectivamente, toda esta marexada xurde a raíz de que se desenvolve o FROB. Pero o FROB non é unha medida pensada para salvar entidades inviables ou en crise, é máis ben un instrumento para favorecer a concentración bancaria e a redución do numero de entidades. De feito, as súas contrapartidas económicas son leoninas. Na norma de 29 de xaneiro de 2010 que establece os criterios e condicións aos que se axustará a actuación do Fondo de Reestruturación e Ordenada Bancaria nos procesos de integración de entidades de crédito, en todo momento se fai referencia a "entidades de crédito fundamentalmente sólidas", ademais, establece condicións moi restritivas para a pretensión de aplicar estratexias comerciais agresivas por parte das novas entidades que xurdan do proceso de concentración. Non é de estrañar pois, que haxa entidades, i.e. La Caixa, que xa teñen manifestado a súa intención de non recorrer ao FROB.

Así pois, o FROB é un instrumento que se pon a disposición de entidades fundamentalmente solventes que queiran encetar un proceso de concentración vía fusión con outras entidades. Non hai ningunha obriga legal de recorrer ao FROB. Tamén concordo en que o seu obxectivo último, a longo prazo, é a privatización das caixas de aforros.

Polo tanto, toda a marea político-mediática desatada en Galicia, ou ben partía do suposto equivocado de que entrar no FROB era obrigatorio, ou ben se sabía, dende o principio, que algunha, ou as dúas, caixas galegas están en tan mala situación que non poderán sobrevivir por si mesmas. E aquí é onde discrepo da argumentación de Xavier Vence. Dicía no artigo de onte que o FROB vai dotar de tal cantidade de recursos ás entidades que se acollan ao mesmo que lles permitirá aplicar políticas comerciais moito agresivas que borrarán do mercado a aquelas entidades que non dispoñan dese plus de recursos. Primeiro, as condicións do FROB son, en termos económico-financeiros, duras: 7-8% de intereses a devolver en 5 anos. Segundo, o FROB impide procesos de expansión -ao contrario, esixe unha contracción da rede de oficinas-. Terceiro, e sobre todo, aínda non teño visto ningún estudo serio que no mercado financeiro vincule a captación de cota de mercado ao tamaño. A experiencia pasada é máis ben indicativa de todo o contrario. Caixa Galicia e Caixanova, competindo con entidades enormemente máis grandes, BBVA ou Banco de Santander, están captando practicamente a metade do mercado galego. Neste sector a imaxe de marca vinculada ao territorio, a idea de proximidade, de pertenza, mesmo afectiva, é, de momento, moi importante. Item máis, parece que os ventos orixinados na recente crise financeira internacional empuxan cara a entidades deste corte, pequenas e próximas, antes que por mastodontes despersonalizados e incontrolados.

Descartada pois a obriga de acollerse ao FROB, e cuestionadas as súas hipotéticas avantaxes, a viabilidade das nosas caixas, fusionadas ou por separado, depende delas mesmas. Máis propiamente, da súa saúde financeira. Neste sentido, Caixanova ven facendo esforzos nos últimos meses por demostrar, con datos -non sei se fiables ou discutibles- a súa solvencia e as súas posibilidades de futuro. Este esforzo de Caixanova choca co clamoroso silencio de Caixa Galicia.

Para decidir, e lexislar, de maneira efectiva, mellor lle tería sido a Núñez Feijóo haberlle encargado a KPMG unha auditoría sobre a saúde financeira de cada unha das dúas entidades en vez dese xogo de futuribles que agora ten nas mans. Se desa auditoría se derivara unha situación catastrófica de algunha ou das dúas caixas, o esforzo político debería ir encamiñado en dúas direccións. Primeiro, esixir responsabilidades. Segundo, se algunha -ou as dúas- entidades son salvables, lexislar para ter no futuro unhas caixas máis públicas e máis controladas.

Recurso presentado: debúxanse novos escenarios (políticos)

Os lectores que se achegan con regularidade a este blog saben que dende o principio vimos dicindo que Núñez Feijóo neste asunto das caixas de aforros xoga con rede, que non arrisca nada. É, cando menos, curioso que aqueles que baseaban o seu argumento en que a presión nacionalista popular tíñao situado nunha posición incómoda, coincidan agora co noso prognóstico inicial.

O goberno de Madrid moveu ficha e presentou o recurso diante do Tribunal Constitucional, albíscanse xa diferentes posibles escenarios políticos:

1. Núñez Feijóo non solta a bandeira. A tentación politicamente máis primaria que se lle presenta a Núñez Feijóo é expremer ao máximo a marea populista, aproveitando a capacidade de mobilización do nacionalismo, pero coidándose moito de ocupar o seu sitio detrás da bandeira. Si se enrocase nesta posición de capitalizar a ultranza a aldraxe -cousa moi improbable- estariamos asistindo ao nacemento do gran líder do que o nacionalismo anda tan necesitado. É significativo que no argot nacionalista pasara estes últimos días de ser o frijolito a ser Feixóo.

2. Núñez Feijóo non solta a bandeira, de momento. O que Núñez Feijóo pode percibir como politicamente máis rendible é aproveitar o que poida, nos próximos días, a mobilización cidadá que o BNG está rabeando por poñer en marcha xa, eclipsando así, como ven facendo dende o comezo, a Vázquez (Guillerme), pero sentando as bases, en paralelo, do proceso de negociación co goberno de Madrid e co PSOE. Unha vez escenificada a segunda aldraxe histórica nunha grande manifestación popular en Compostela, na que el aparecerá como o primeiro defensor dos intereses do país -por fin un presidente que antepón Galicia a todo o demais-, seralle doado facer entender á cidadanía que a única saída operativa é negociar un acordo co goberno de Madrid.

3. Hai pacto PP-PSOE, pero o BNG oponse. Este é o escenario que con toda probabilidade buscan o goberno de Madrid e o PSOE. Polo que fai ao asunto económico esta solución volve a poñer o caso galego na senda do gran pacto madrileño PP-PSOE para reordenar axeitadamente o mapa financeiro español. E politicamente, a nivel galego, leva a substituír ao BNG polo PSdG como socio necesario. A reforma da nova lei de caixas contaría co apoio do PP e do PSOE, e o BNG quedaría como opositor testimonial -as augas volven ao seu cauce-. Para Núñez Feijóo esta é unha excelente solución. Aparecerá sempre como o gran defensor dunha galeguidade imposible e ao tempo entra na vía do que PP Madrid, Rajoy, Rato, etc. queren. Non esquezamos que as súas aspiracións políticas pasan por Madrid. O BNG retornará a ocupar o seu espazo político natural.

4. Hai pacto a tres. Por dicilo con máis propiedade, o BNG súmase ao pacto PP-PSdG e apoia as reformas da lei de caixas pactadas con Madrid. O resultado final é o mesmo que o de escenario anterior. O BNG segue totalmente eclipsado, obtendo, quizás, algunha prevenda económica.

5. Madrid forza o non pacto. Este escenario é politicamente moi improbable pero que pode materializarse se economicamente a fusión é inviable -iso saberao o Banco de España-. Nesa altura, o Banco de España tería que intervir inmediatamente Caixa Galicia, quedando así en evidencia que o proxecto de fusión era unha mera ilusión romántica imposible. Mesmo neste caso, Núñez Feijóo poderá salvar a cara. Intentouse, pero o que non pode ser non pode ser e ademais é imposible.

Así pois, como vimos dicindo reiteradamente aquí -1, 2, 3, 4-, o BNG -e a intelectualidade nacionalista- que entrou neste asunto de maneira desaforada, sen ningún tipo de análise, en contra da opinión dos seus militantes máis cualificados en materia económica, e buscando exclusivamente rendibilidade política, ten todas as papeletas para saír trasquilado.

Falou un self man

Falou Adolfo Domínguez, tan innovador deseñando pantalóns, tan clásico dando receitas de economía e xestión. Soe pasar. unha boa parte dos homes de éxito, eses que da nada chegaron a un certo nivel -neste caso moi relativo- de éxito empresarial, acaban imbuídos dunha prepotencia tal que se senten en posesión de tódalas claves para solucionar o mundo.

Case nunca se paran a reflexionar sobre os verdadeiros motivos do seu éxito. Descreen da continxencia, están convencidos que eles, que foron quen de chegar tan alto, serían quen de triunfar do mesmo xeito en calquera outra circunstancia. Tamén sen subvencións públicas, seguramente.

E xa ven, tanta traxectoria para volver ao taylorismo máis rancio, de principios de século pasado. É o que teñen as receitas clásicas, nunca pasan de moda. Ao contrario que lles ocorre aos pantalóns, que mesmo os enrugados acaban quedando out.

Imaxinabamos que unha persoa que aparentemente basea a súa actividade empresarial na innovación, no deseño, esforzaríase por crear un ambiente de traballo agradable e favorecedor da creatividade. Unhas condicións laborais orientadas a reter aos traballadores máis valiosos. Pero non, como tantos outros self man, está convencido que son máis efectivas as medidas disciplinarias e o despotismo. Seica é o único xeito de eliminar a preguiza que está acabando con nos.

E tamén como tantos outros, non acredita no criterio de ninguén que non se enfronte ao reto de pagar unha nómina. Que fermoso sería un mundo no que só existisen self man. Aturaríanse?

Datos de paro rexistrado xaneiro 2010: máis do mesmo

Por quinto mes consecutivo o paro rexistrado increméntase máis en Galicia que no conxunto do estado (véxase o gráfico). A cifra total de parados elévase en Galicia a 231.628 -en España 4.048.493-. Aínda así, debido ao mellor comportamento dos datos galegos nos tres primeiros trimestres do ano pasado, o incremento interanual foi en Galicia notablemente inferior ao español, 15,06% fronte ao 21,66%.

Gráfico 1. Variación mensual paro rexistrado (xaneiro 09-xaneiro 10)

Sería o momento de que o goberno de Núñez Feijóo empezase a gobernar. Pero como vimos repetindo aquí con insistencia, este goberno non ten políticas económicas, nin industriais, nin de emprego. Nin a curto prazo, nin, moito menos, a longo. Nin as ten nin cree que deba telas. A concepción que ten da política o seu presidente está lonxe de cuestións tan áridas e duras -véxase: Política de regate curto mirando á galería-. É máis rendible politicamente enredar co que se ven enredando.

Ao menos si sabe cáles son os asuntos que realmente apaixoan á afección. Esta é a nova política: a política emocional.

Un tremendo error (rizando o rizo)

Ao que parece a intelectualidade profusión anda preocupada co futuro político de Vázquez (Pachi). Analiza  hoxe Antón Baamonde en El País o previsible recurso do goberno central á Lei de Caixas en clave de política galega, prognosticando un máis que previsible perxuizo en termos electorais para o PSdG. Como se o goberno Zp, o Banco de España, a CECA, Quintás, MAFO, Blanco, Salgado, PP Madrid, Rajoy, Blesa, Rato, Esperanza e tutti quanti non tiveran expresado dende hai tempo cal é a súa folla de ruta neste asunto, que non depende, dende logo, dos resultados electorais nas próximas autonómicas galegas.

Quéixase ademais, con certo amargor, de que "después de meses en los que el rigor del debate ha sido mínimo y ha estado condicionado hasta niveles insoportables por intereses espurios... La demagogia y la desinformación se han multiplicado sólo para oponerse a una fusión..."

Se non fose xa demasiado cansado e aburrido, deberíamos remontarnos ao inicio deste truculento debate e lembrar quén, cómo e de qué maneira o converteu, como temos dito aquí reiteradas veces, nun Celta-Deportivo digno das mellores épocas do futbol patrio. Os medios de comunicación, e os seus columnistas, teñen bastante que ver.

Entrando ao cerne do asunto, laiase de que ninguén formulou vías alternativas á fusión e que, de non consumarse esta, non hai máis futuro que quedarnos sen caixas. Conviría lembrarlle, primeiro, que a única entidade que ven facendo públicos datos -seguramente discutibles, pero que ninguén se toma a molestia de rebater- que pretenden demostrar a súa viabilidade é Caixanova. Segundo, parece desprenderse desa argumentación que a auditoría secreta -é sintomático que ninguén, co gusto que temos pola transparencia, se queixase dese secretismo e que ninguén, a pesar da nosa conxénita retranca, teña feito unha mínima referencia ao pasado recente do mundo das auditoras-, só coñecida pola vía interposta do power point da conselleira de facenda, chega a esa conclusión. O certo é que a auditoría non di máis que a fusión sería viable, pero non analiza -non llo encargaron- ningún outro escenario alternativo.

Finalmente, trata de cargar no debe do goberno Zp que corremos o risco de converter a Núñez Feijóo en adalid da galeguidade. Que a día de hoxe -antes do hipotético recurso- estea en condicións de gañar esa posición -patinazos ourensáns á marxe-, debémosllo, sobre todo, á torpeza da oposición, tanto política como mediática.

Seguimos na melée...